Maar Fortuyn stond volgens mij meer in een libertarische traditie, Wilders in een isolationistische. Maar daar zou eens een kenner wat over moeten zeggen.

De Fortuyn-revolte was het eerste moment dat de onvrede met de consensus-aanpak van de Nederlandse politieke elite breed aan de oppervlakte kwam. De paarse kabinetten (die de facto faalden hun gedeelde ideologische punten door te voeren) lieten zien dat in economische zin, politiek Nederland alleen nog komma´s verschoof. Fortuyn was als katalysator een fenomeen van onverdachte snit, aangezien hij als persoonlijkheid ook een exponent van paars had kunnen zijn.
Waar ik naar toe wil, is dat de onvrede een persoon zoekt als focus om de onvrede te kanaliseren. Tegelijkertijd liet de afloop van het LPF-verhaal zien, dat de gevestigde politiek geen lering had getrokken uit de Fortuyn-revolte door sluipenderwijs haar oude praktijken weer op te pakken. Die breed gedragen constatering valt samen met de opkomst van Wilders, en het voor velen verrassende resultaat in 2006.
Wat niet zo vaak benoemd wordt, is dat Wilders in zekere zin een gevangene is van het proces waarin hij zit. Zijn achterban is van het type dat, als iets niet wordt opgepakt na het uitspreken van een opinie, niet op zoek gaat naar nieuwe, andere of betere argumenten, maar harder gaat praten, omdat men er vanuit gaat dat men niet goed gehoord is (ipv verstaan). Ooit iemand zonder talenkennis gezien die in het buitenland in een winkel iets duidelijk moet maken?? Wijzen, en vooral: nadrukkelijker praten (Vaak in het Nederlands.)! Dit is ook kenmerkend voor de Wilders-aanpak, waarmee hij vooral zijn achterban laat zien dat hij begrijpt wat hun wensen zijn. Zo zouden ze het zelf ook hebben gedaan!
Wat ik hierboven schets, is mijns inziens niet alleen een verklaring voor de harde polarisatie vanuit de PVV. Het is ook een vooruitwijzing naar wat we kunnen verwachten als de PVV faalt (of als Wilders wordt vermoord, inderdaad), zonder dat daar een als authentiek ervaren politieke reden voor is.
De PVV is in de peilingen groter dan de LPF ooit geweest is. Volgens Maurice de Hond zit de partij dicht tegen haar maximum potentieel aan. Dat is opvallend, maar wat nog meer zou moeten opvallen, is dat het PVV-potentieel een heel stuk hoger ligt dan dat van de LPF, ooit. Daaruit moet je concluderen, dat de groep ontevreden mensen die zich door traditionele partijen niet voldoende vertegenwoordigd zien, de afgelopen tien jaar sterk gegroeid is. Dat zou te denken moeten geven.