Koningin Beatrix keek naar de vlaai. Er was één punt uitgesneden. Dat zat nu in de maag van Emiel Roemer. “Oeh, dat sla ik niet af, majesteit”, had hij gezegd toen ze hem vroeg of hij wellicht een stukje wilde. Waarna de lakei de punt afsneed en deze aan Roemer overhandigde. Hij schrokte het naar binnen alsof hij in geen jaren gegeten had. Beatrix had er met een mengeling van afschuw en bewondering naar zitten kijken. Je bent een man van het volk of je bent het niet.

Gisteren had ze de vlaai gekregen. Van de jarige Geert Wilders. “Aangezien het vandaag mijn verjaardag is, leek het mij gepast om te tracteren. Alstublieft majesteit.” Met welke woorden hij de vlaai overhandigde aan de lakei. Zoals het heurde. “Wilt u een stukje?”, vroeg Beatrix. “Nee, dank u, majesteit, ik moet aan mijn lijn denken.” Hij klopte op zijn buik. Er mocht inderdaad wel wat af, zag ze nu. Wilders had net zo’n vadsige kop als haar zoon. “Wie weinig bewegingsvrijheid heeft, beweegt ook weinig”, zei Wilders. Dat zei haar zoon ook altijd.

Cohen had nurks gegromd terwijl hij over de vlaai gebogen stond met zijn lange lichaam. Hij had zich omgedraaid en “ter zake nu”, gezegd. “Wat raad u ons aan”, zei Beatrix. Cohen meende dat de VVD nu wel lang genoeg het voortouw had genomen. De wens van Rutte om een regeerakkoord te schrijven, was logisch, maar zou niet gehonoreerd mogen worden. De VVD had mogen openen. Tot drie keer toe. En tot drie keer toe moesten de stenen weer teruggezet worden. Eigenlijk was de PvdA nu aan zet. Maar in het kader van de algehele ontevredenheid bij een substantieel deel van de bevolking, was Cohen bereid om dan maar samen met de VVD een openingszet te doen. “Ik wist niet dat u van schaken hield”, had Beatrix gezegd. “Doe ik ook niet”, zei Cohen, “ik haat het.”

“Nee dank u”, had Rutte gezegd toen ze hem de vlaai aanbood. “Ik eet pas iets van Wilders als wij een akkoord hebben.” De eerste keer dat hij hier was, stond hij te trillen van de zenuwen. Hij kon maar tenauwernood de thee in zijn kopje houden. Maar nu zat hij hier zelfverzekerd, de benen over elkaar. Klink was weg. Dit was een unieke mogelijkheid om tot een rechts akkoord te komen. Wat er al op papier stond, daar zou rechts Nederland zijn vingers bij aflikken. Hij had het weer gezegd. Precies zoals hij het in de persconferentie had gezegd, afgelopen vrijdag. Beatrix had zin om de rijstevlaai in Rutte’s gezicht te smijten en “lik dit maar af” tegen hem te schreeuwen.

“Rijstevlaai, daar ben ik dol op”, had Maxime Verhagen gezegd. “Van de heer Wilders gekregen”, had Beatrix gezegd. “Jammer dat ik net gegeten heb”, zei Verhagen. Zijn gezicht plooide zich van vrolijk naar ernstig. Het hoofd een tikje schuin. De wenkbrauwen licht naar beneden wijzend. De mondhoeken naar beneden. “Klopte het, wat Klink schreef”, vroeg Beatrix. “Ik kon mij er niet in herkennen”, zei Verhagen. “Maar klopte het?”, vroeg Beatrix. “Klink is een idealist”, zei Verhagen, “ik een pragmaticus. Ik weet wat het doel is. Dat doel dient bereikt te worden. Klink hecht alle belang aan de weg ernaartoe. Ik heb geprobeerd die weg voor hem te effenen. Maar hij blijft te bang om zijn been te breken op oneffenheden. Ik kijk naar de horizon en zie een prima begaanbare weg. Klink kijkt naar beneden en ziet wat stenen los zitten. Ik hoop dat u ook naar de horizon wilt kijken.”

De anderen hadden de vlaai ook laten staan. Alexander Pechtold hield niet van vlaai. Marianne Thieme meende dat door de vlaaiïndustrie de korenwolf met uitsterving bedreigd wordt. Rouvoet had vriendelijk gezegd dat hij niet best in de buik was. Aan die nieuwe van de SGP had ze het niet gevraagd. Die jongens eten hooguit een droog mariakaakje bij de thee. Femke Halsema lachte hard en grinnikte iets over de vlaaibaarheidsfactor van Geert. En Opstelten had “vriendelijk bedankt, maar ik heb zojuist een croquette gegeten.”

De vlaai zag er smakelijker uit dan hij ongetwijfeld was. Ze hield er niet van, van rijstevlaai. Die korrelige weeïgheid. Bij elk werkbezoek aan Limburg kreeg ze er een paar. Sinds halverwege de jaren ’90 had ze er geen meer gegeten. Willem-Alexander at ze meestal op. De bakker had een kroontje van slagroom gemaakt. Beatrix stopte haar vinger in de vlaai, haalde haar vinger door de vlaai en stopte de vinger met vlaai in haar mond.

Niet slecht.

Onlangs stond ik in de Hermitage aan de Amstel voor de tweede keer in mijn leven oog in oog met een van de zwarte vierkanten van Malevich.

In totaal heeft hij vier verschillende zwarte vierkanten geschilderd. De vier vierkanten schijnen behoorlijk van elkaar te verschillen. Ze hebben verschillende maten, en het ene vierkant is in een dieper soort zwart geschilderd dan het andere vierkant. Het eerste zwarte vierkant is volgens sommige bronnen (waaronder Wikipedia) in 1913 gemaakt, volgens andere in 1915. Het laatste, kleinste vierkant, is geschilderd in 1932.

Dat kleinste zwarte vierkant is te zien is in de tentoonstelling Van Matisse tot Malevich. De tentoonstelling neemt haar titel letterlijk. Het begint met Matisse (rode kamer), het eindigt met Malevich (zwart vierkant). Het zwarte vierkant was letterlijk het laatste schilderij van de tentoonstelling. Alsof het een soort eindpunt was. Het einde van het modernisme, van de schilderkunst, van de wereld zoals die tot dan toe gekend werd.

Het was het enige schilderij dat er van Malevich hing. En ik moet zeggen, het had me goed te pakken. Meer dan de andere schilderijen op de tentoonstelling. Je moet toch maar durven, dacht ik, een zwart vierkant schilderen en het kunst noemen. Het was niet het beste kunstwerk van de tentoonstelling, en zeker niet het mooiste, maar toch maakte het de meeste indruk op me. Ik heb geprobeerd er goed naar te kijken. Het was echt geschilderd. Met een kwast. Het wit rondom het zwarte vierkant was geen onbehandeld stuk doek, maar ook geschilderd. In gebroken wit. Het vierkant is geen perfect vierkant. Het hangt een beetje uit het lood.

Op het bordje naast het schilderij las ik dat Malevich een bedoeling had met zijn vierkanten. Hij wilde een ‘gevoel van non-objectiviteit schilderen’. Hij vond dat een kunstenaar, als hij echt vrij wilde zijn, zich moest loszingen van natuurlijke vormen. Niks mocht herinneren aan de werkelijkheid. Het moest erboven staan. De kunstenaar moest zich bevrijden van de macht van het voorwerp. Hij moest zich uitdrukken in louter geometrische vlakken. Driehoeken, vierkanten en cirkels. Het zwarte vierkant is het kunstwerk dat alle andere kunstwerken overbodig maakte. “Het zwarte vierkant = gevoel, het witte vlak = de leegte voorbij”, aldus Kazimir Malevich zelf.

Het zwarte vierkant van Malevich markeert dus niet alleen het einde van de kunst, het was ook het begin van het kunstwereldgezwets. Het onbegrijpelijke gelul dat sommige kunstenaars, galeriehouders en kunstcritici nodig hebben om uit te leggen wat de kunstenaar bedoelt. Terwijl het zo aardig was geweest als Malevich niks had uitgelegd. De mensen in verwarring had achtergelaten. “Maar wat bedoel je dan, Kazimir?” “Hoe bedoel je, wat bedoel je dan?” “Nou, wat wil je met je zwarte vierkant zeggen?” “Wat ik wil zeggen?” “Ja, wat wil je zeggen?” “Niks. Het is zwart en het is vierkant.” “Maar je wil toch wel iets meer zeggen?” “Waarom zou ik meer moeten zeggen? Ik ben een schilder. Ik schilder. En ik heb een zwart vierkant geschilderd.” Niet meer, niet minder.

De Cock met C-O-C-K stapte over de drempel van de villa in Medemblik. Een eenvoudig, licht melancholisch mondharmonicadeuntje drong zijn oren binnen. De Cock bleef staan. Hij keek met zijn hoofd schuin, zonder echt ergens naar te kijken. Vledder probeerde de blik van De Cock te volgen en zag niets dan een houten plafondbalk waaraan twee spotjes bevestigd zaten die aan het branden waren terwijl het volop dag was.
“Vreemd”, zei Vledder.
“Wat is vreemd?”, vroeg De Cock. Hij nam zijn hoed af.
“Die spotjes zijn aan terwijl het dag is”, zei Vledder.
“Welke spotjes”, vroeg De Cock.
“Die spotjes aan die balk.” Vledder wees naar boven. De Cock probeerde een denkbeeldige lijn te trekken van Vledders arm naar het plafond. Hij zag niks behalve wit pleisterwerk.
“Praat geen onzin”, zei De Cock, “vertel me liever van wie die muziek is.”
“Welke muziek?”, vroeg Vledder.
“Die mondharmonica die de hele tijd datzelfde deuntje speelt.”
“Ik hoor niks.” Vledder keek als iemand die op het punt staat te niezen.
De Cock gaf met zijn hand de maat aan. “Pom pom tie dom. Pom pom tie dom. Ta da da die da doe da. Et cetera. Een klein walsje. Driekwartsmaat.”
“Hmm.” Vledder wreef met zijn vingers langs zijn kin. “Het klinkt als iets van Toots Thielemans”
“Good old Toots”, zei De Cock. “Daar heb ik niet zoveel mee. Hij heeft met de groten der aarde gespeeld, maar het blijft altijd een soort van kindermuziek. Alsof hij voor spek en bonen mee mag doen. Ze laten hem maar, omdat het zo’n lieve jongen is. Maar welke gek heeft dit eigenlijk op gezet? En waar zijn we? Waar is het lijk?”
De Cock en Vledder stapten over een politielint. Windjes zat in het brede raamkozijn met een blokkentreintje te spelen. Van Vleuten stond voorover gebukt en keek door zijn eigen benen naar een enorme spiegel.
“Van Vleuten”, zei De Cock geïrriteerd, “waar ben je in godsnaam mee bezig?”
“Ik weet het niet”, zei Van Vleuten, “maar m’n spiegelbeeld is verdwenen.”
“Waar is het lijk, Van Vleuten?” De Cock klonk kwaad.
“Er is geen lijk”, zei Van Vleuten.
“Maar wat doe ik hier dan? Wat doen jullie hier? Wat doet dat politielint hier? En waarom zit Windjes met blokken te spelen?”
“Ik weet het echt niet, inspecteur. Ik heb ook geen flauw idee hoe ik hier terechtgekomen ben. Het lijkt wel alsof ik hier zonder voorgeschiedenis zit.”
“Nu je het zo zegt…” Vledder deed zijn vinger omhoog. Alsof hij de wind wilde meten. “Ik kan mij eerlijk gezegd ook niks herinneren van de momenten voordat ik in dit huis stond. Ik weet alleen dat we hier geacht worden te zijn.”
In zijn ooghoeken zag De Cock hoe Windjes met een schemerlamp probeerde te dansen.
De Cock geef Vledder een net te harde klap op zijn wang. “Praat geen onzin, Vledder. De vraag is: waar is het lichaam? We hebben een moordzaak, maar geen dode.”
“En we hebben Toots Thielemans op de mondharmonica”, zei Vledder.

In een benzinestation van oliemaatschappij Shell (waar zowel De Cock als Vledder een gehaktstaaf naar binnen werkte, waarover Vledder wist te melden dat het vlees voor het grootste gedeelte uit koeienuiers bestond, informatie die tot gevolg had dat bij De Cock de gehakstaaf, samen met de sloot koffie die hij die ochtend had gedronken, via de omgekeerde weg weer naar buiten kwam, zo op de nieuwe spijkerblouse van Vledder, die dat helemaal niet leek op te merken) kocht De Cock een cd met het verzamelde werk van Toots Thielemans. Bij de kassa rekende De Cock af met zijn politiepenning.

Bureau Wamoestraat, rond een uur of drie in de middag
De Cock kreeg een uitbrander van Buitendam. Of het geld hem soms tussen de tenen groeide? Wist hij wel wat zo’n Best of Toots kostte?
“Ja”, zei De Cock stoïcijns, “twaalf euro vijfennegentig.”
“Dertien euro vijfennegentig”, zei Buitendam, “jullie stadsjongens interesseert het allemaal geen ene mallemoer hoeveel zoiets kost. En dan ook nog gehaktstaven eten die net zijn uitgekotst. En alsof dat allemaal nog niet genoeg is, kom je melden dat je niks onderzocht hebt in Medemblik.”
“Weet u wat u kan”, vroeg De Cock.
“Nou?”, zei Buitendam.
“U kunt uw verschrompelde zak eraf snijden en deze aan kleine meisjes verkopen als gedroogde pruimen.”
“De Cock, d’r uit”, schreeuwde Buitendam. Achterwaarts liep De Cock het kantoor van Buitendam uit. Hij groette ironisch beleefd, middels een korte buiging en een zwierige zwaai met zijn hoed die hij vervolgens in één vloeiende op zijn bebrilde hoofd zette.

Café Lowietje, klokslag 16.00 uur in de middag
De Cock dronk een ouwe klare, Vledder een priklimonade van het merk Coca Cola. Zwijgend staarden de twee helden naar het televisiescherm waarop net het journaal begon. “Goedemiddag”, zei de jongeman. “In Alkmaar is misdaadschrijver en oud-politieagent Appie Baantjer overleden.”
“Baantjer”, mompelde De Cock. De naam deed een belletje rinkelen. Ergens, in een verre uithoek van zijn geheugen.
“Baantjer was de geestelijk vader van rechercheur De Cock. Met C-O-C-K.”
De Cock verslikte zich in zijn ouwe klare. Een minutenlange hoestbui maakte het onmogelijk de rest van het journaal-item te beluisteren.

De Zeedijk, rond 22.00 uur
De Cock waggelde door de straat. Hij was niet meer naar het bureau gegaan. Hij was met Vledder bij Lowietje blijven drinken. Hij had een stuk of twaalf ouwe klares naar binnen gemikt. Ze hadden weinig tegen elkaar gezegd. Ze waren naar Nam Kee geweest. Ze hadden zwijgend een nummertje 468 naar binnen geslurpt. Ze hadden bier gedronken. Ze hadden het er niet meer over gehad, maar ze wisten het allebei: wij zijn fictief. Ons bestaan is bedacht door een man die de dag ervoor was overleden. De villa in Medemblik was zijn woning geweest. De man was niet vermoord, hij was gestorven na een kort ziektebed. Nu het brein van hun schepper tot stilstand was gekomen, zouden zij ook tot stilstand komen. Het was nog een wonder dat zij hier, in Nam Kee, een nummertje 468 naar binnen slurpte. Zou dit het laatste verhaal zijn dat Baantjer had geschreven? Misschien schreef hij het wel op de dag van zijn overlijden. Vandaar dat Windjes en Van Vleuten zich zo raar hadden gedragen. Vledder keek wezenloos voor zich uit. Na Nam Kee waren ze elk hun eigen weg gegaan. Met een eenvoudige handdruk hadden ze afscheid van elkaar genomen. Wellicht was het de laatste keer dat ze elkaar zagen. De Cock zwierf door de rosse buurt. Niemand leek hem te herkennen. Hij herkende niemand. Alle gezichten kwamen hem onbekend voor. Het waren eigenaardige gezichten. Kwaadaardig. Duister. Ze hadden weinig goeds in de zin. Het weer was guur. Herfst in augustus. Regen als zweepslagen. De Cock dook diep in zijn kraag en liep richting de Oude Kerk.

Rooie Miesje, rond middernacht
“Ik sta erop.” De Cock haalde zijn portemonnee uit de binnenzak van zijn jas die over de stoel hing.
“Het geeft niet lieverd. Het overkomt al m’n klanten, bewaar maar voor de volgende keer.”
“Hoe weet ik nu of er een volgende keer komt? Ik weet niets meer?”
Rooie Miesje streelde de haren van De Cock. “Het is ook zo verwarrend allemaal.”
“Zeg dat wel.” De Cock zuchtte, zoals hij nog nooit had gezucht. “Maar ik besta toch? Je ziet toch dat ik besta?”
“Tuurlijk, lieverd”, zei Rooie Miesje. Ze legde de hand van De Cock op haar linkerborst.
“Maar mijn schepper is dood, Mies. En als mijn schepper dood is, waarom ben ik er dan nog?”
“Ik weet het niet, lieverd. Niemand weet dat. Dat is het raadsel van het bestaan. Maar ik ben hier. En jij bent hier. Meer hoef ik niet te weten.”
De Cock met C-O-C-K legde zijn hoofd op de borst van Rooie Miesje en luisterde naar haar hartslag. Dat klopte. Overduidelijk. Hij legde zijn hand op zijn eigen hart. Ook dat klopte. En ineens besefte hij het. Ik ben vrij. Ik kan doen en laten wat ik wil. De Cock haalde diep adem door zijn neus. De bedompte lucht in het peeskamertje drong zijn neus binnen en vloog richting zijn hersenen om als een soort frisse berglucht geïnterpreteerd te worden. De zuurstofinjectie schoot als een komeet door zijn lichaam. Al zijn aderen werden gezuiverd. Zijn vingertoppen tintelden. Ik leef, dacht De Cock. Ik ben hier en ik ben nu. Ik ben. De regen geselde het raam van Rooie Miesje. Heel in de verte klonk die mondharmonica. Het geluid leek van hem weg te zeilen.

“Ik ben maar een eenvoudige kastanjeboom. Hoe oud ik geworden ben, schijnt niemand te weten. Ikzelf weet het ook niet. Ik kan mij het palingoproer nog herinneren. Of niet zozeer het oproer zelf, maar vooral de opwinding erover. Het gepraat in de tuinen. Tussen het oproer en mij stonden de huizen waarvan ik de achterkant zag. Ik hoorde gedempt geschreew in de verte. Je voelde dat er iets gaande was. Maar ik hoorde toch vooral de vogeltjes die op mijn takken onverstoorbaar verder floten, het geschraap van de rupsen die over mijn huid kropen, het geruis van mijn eigen bladeren.

Er is talloze keren tegen mij aangepist. Men heeft de liefde tegen mij bedreven. Men heeft elkaars namen in mij gekerfd. Er zijn hutten in mij gebouwd. In de herfst veegde men mijn bladeren bij elkaar en raapte men mijn kastanjes. In de zomer zocht men mijn schaduw op.

Verder heb ik vooral naar binnen gekeken. Ik hield het meest van de dagelijkse dingen. Iemand die een kop koffie dronk en de krant las. Iemand die voor het raam stond te gapen. Een man die naast zijn vrouw op de bank plaatsnam en gedachteloos haar haren rond zijn vingers wond. Twee geliefden die zwijgend naar mij keken en bijna tranen in hun ogen kregen. Ja, ook dat kan ik mij goed herinneren. Ik weet wat er gebeurd is.

Mijn laatste jaren waren een klucht. Een hele slechte klucht. Zo’n klucht waarin constant deuren open en dicht gaan en elke open- of dichtgegooide deur een nieuw misverstand opwerpt. Men had mij uit mijn lijden moeten verlossen, maar o nee, men wilde mij niet laten gaan. Honderden gekken heb ik om mijn heen moeten dulden. Boomknuffelaars, boomfluisteraars, boomschreeuwers. Ik werd met knoflook ingesmeerd, een sjamaan uit Zaandam heeft mijn wortels uitgerookt om de demonen te verdrijven. Uiteindelijk kreeg ik een stellage. Men was er 100% zeker van dat die stellage het zou houden.

Ik had mij erbij neergelegd. Als je zo’ anderhalve eeuw lang op dezelfde plek staat, maak je je nergens meer druk om. Ook al word je vernederd waar je bij staat. Maar afgelopen zondag keek ik op diverse televisies naar Zomergasten en zag de bekende cineast Paul Verhoeven over zijn doodsangst vertellen. De onverdraaglijke idee dat alles ophoudt. Hij liet beelden zien van melkwegstelsels die in elkaar schoven en elkaar kannibaliseerde. Alles gaat kapot. Hij vond het onverdraaglijk. Maar bij mij ging het licht aan. Fuck it, dacht ik. Ik ben hier lang genoeg geweest. De volgende dag stormde het en ben ik gegaan. Met veel kabaal.

Ik begrijp het wel dat de mensen zo’n drukte over mij maakten. Het is niet te bevatten dat ze een 15-jarig meisje het leven afpakken. Het is niet te bevatten dat ze de levens van heel veel 15-jarige meisjes hebben afgepakt. En als dan één zo’n 15-jarig meisje over een oude boom schrijft die haar troost biedt, dan doet het pijn om mee te moeten maken dat ook die boom verdwijnt. Dan wil je koste wat kost die boom behouden. Omdat die boom een tastbaar bewijs is dat zij ooit heeft geleefd, heeft gevoeld, heeft liefgehad. En als die boom verdwijnt, verdwijnt dat tastbare bewijs. En daarmee verdwijnt dat 15-jarige meisje ook weer wat meer. Dan is haar bestaan weer wat verder uitgewist. Dan hebben haar moordenaars nog een beetje meer gewonnen.

Maar zo moet je dat niet zien. Ik ben niets meer dan een eenvoudige boom, lieve mensen. Mijn tijd is op. Al lang eigenlijk. Maar in de woorden van het meisje dat ze hebben vermoord, daarin blijf ik leven. En elke keer als iemand de woorden van dat meisje leest, bestaan wij weer en zijn wij in de kracht van ons leven.”

Aldus sprak de Anne Frankboom tot mij in een droom.

(Dit stukkie verscheen ook op AT5.nl en wel hier.)

Dat de band Grandaddy niet meer bestaat is een van de grootste jammerheden uit de moderne popgeschiedenis. Het sympathieke geitencollectief uit Californië maakte de mooiste dromerige liedjes sinds, ja sinds wat eigenlijk? Sinds mensenheugenis denk ik. Sinds Odysseus zich aan de mast van zijn tallship liet vastbinden om gezang van sirenes te kunnen weerstaan. Sinds Brian Wilson voor het eerst naar Rubber Soul luisterde en onder zijn dekbed, met een zaklamp, op zijn eigen gemaakte banjo, de liedjes van Pet Sounds componeerde.

(Over eigen gemaakte banjo’s gesproken: gisteren heb ik voor het eerst naar Stil Leven van de weemoedige Rotterdamse liedjesknutselaar Goslink geluisterd. En ik raad u aan dat ook te doen. Goslink maakt de mooiste dromerige liedjes [met prachtige teksten, dat ook nog eens] sinds, ja, sinds Grandaddy eigenlijk.)

Terug naar Grandaddy. Hoe die gruizige gitaren het grindpad vormden voor de ijle stem van John Lytle! En hoe die dwarrelende synthesiserriedeltjes je oren in kwamen zeilen, je trommelvlies kietelden, je buis van Eustachius streelden, en vervolgens verdwaalden in je labyrinth, om daar een kleine eeuwigheid in rond te blijven zweven. Ja, dat was mij wat. Hoeveel bands hebben er nu zulke ontroerende nummers geschreven als Grandaddy over Jed, de dichtende humanoid die zichzelf dood zoop?

Ik heb ze ooit nog gezien. In de Melkweg. Samen met een vriend en een vriendin was ik daar. Die laatste kwam een ex-vriend tegen die nog steeds niet over de breuk heen was, en dat terwijl nota bene hijzelf vreemd was gegaan met haar tweelingzus. Dacht er twee voor de prijs van één aan de haak te hebben geslagen. Het hele concert lang zag ik die ex-vriend in de oor van zijn ex-vriendin klagende woordjes miepen. Je zag het aan zijn hoofd, je zag het aan haar hoofd: die hadden allebei een verschrikkelijke tijd. Zij probeerde zich nog wel op Grandaddy te concentreren, hij had net zo goed een concert van Frans Bauer kunnen bijwonen. Niet veel later ging Grandaddy uit elkaar. Of misschien wel veel later. Ik weet niet meer wanneer ik dat concert heb gezien. Nu ik erover nadenk, volgens mij heb ik dat concert nog in de 20e eeuw gezien. Dus duurde het wel degelijk nog eventjes voordat Grandaddy uit elkaar ging.

Grandaddy is niet meer, maar Jason Lytle is terug. Met Admiral Radley. Het eerste nummer, I Heart California, is als plaatsnemen in een warm bad met lekker veel fluffig badschuim. De rest van het album klinkt ook lekker. De geest van Grandaddy is overduidelijk aanwezig, maar het is allemaal iets minder buitenaards, iets minder dromerig, iets minder met-beide-voeten-net-boven-de-grond.

“Dit zijn ze: inzittenden ontplofte BMW”, las ik hier. Daaronder een foto van twee mannen die ergens naar keken. Waarschijnlijk naar hun onplofte BMW.

Ze staan er enigszins gelaten bij. De ene met de armen over elkaar. De ander met de armen langszij. De ene met de armen over elkaar leek mij degene die het voor het zeggen had. Hij was een stuk kleiner en had zo te zien een goed gevulde portemonnee in de achterzak van zijn spijkerbroek. De ander had dan weer een goed gevulde buik. En wel zo’n goed gevulde buik dat zijn bruine polo onderaan een flinke ruimte liet tussen polo en broek zodat een eventueel briesje vrijspel had om meneers eventuele buikharen te doen wuiven als graanhalmen. De man met de goed gevulde buik had de spieren, de man met de goed gevulde portemonnee de hersens. Een klassiek duo. Brein en dommekracht. Asterix en Obelix.

Als je ze zo op het eerste gezicht ziet, zou je niet zeggen dat ze zojuist aan de dood ontsnapt waren. Naar verluidt had een van de mannen (ik denk de kleine) gezegd: “De volgende keer ben ik dood.” Ze reden in de auto toen deze ontplofte bij de Torontobrug. Ware ik deze mannen geweest, dan was ik, nadat ik uit de ontplofte auto was gekomen en mij had gerealiseerd dat ik een aanslag had overleefd, zo snel als mijn benen (die ik godzijdank kennelijk nog had) konden dragen naar de eerste de beste weet-ik-veel-wat gevlucht om van daaruit naar iets anders te vluchten om daar niet meer naar buiten te komen voordat ik zeker wist dat ik op een zeer omslachtige, niet te traceren manier naar een onooglijk dorpje in Patagonië kon afreizen. Maar goed, ik sta dan ook niet bekend om mijn onverschrokkenheid.

De mannen op de foto ontlenen waarschijnlijk juist hun bestaansrecht aan hun onverschrokkenheid. Ze rijden in een BMW. Die BMW ontploft. Ze stappen uit hun ontplofte BMW. Nemen wat afstand. En gaan uitgebreid naar hun ontplofte auto staan kijken. Ze balen, maar zijn niet bepaald in chock. Als ik niet had geweten dat deze twee mannen naar een BMW keken die zojuist ontploft was terwijl zij erin zaten, en als hun gezichten niet onherkenbaar waren gemaakt (dat waren ze aanvankelijk overigens niet), dan zou ik waarschijnlijk hebben gedacht dat ze naar een gezonken bootje keken.

Zo’n bootje waar ze graag mee over de grachten voeren als het mooi weer was. Dan nodigden ze wat vrienden uit. Dan tuften ze gezellig door onze geliefde hoofdstad, werden ze geleidelijk aan dronken, stopten ze zo nu en dan bij een terrasje, pikten onderweg meer vrienden op, iemand maakte cocktailtjes, ze werden nog dronkender, begonnen te lallen en werden zo dronken dat ze al varend tegen de ramen van woonboten gingen pissen waarbij de boot bijna kapseisde omdat iedereen aan één kant stond.

Jammer genoeg was het er deze zomer nog niet van gekomen. Tot deze avond. Ze hadden er zin in. Ze gingen varen! Maar bij het bootje aangekomen bleek het bootje, door een combinatie van ouderdom en overmatige regenval aan het begin van de zomer, te zijn gezonken. Er was geen redden meer aan. Beteuterd bleven ze even naar het gezonken bootje kijken. Op de tweede foto sms’t de man met de goed gevulde buik naar Theo (die ze bij de brug bij Hotel l’Europe zouden oppikken) dat het boottochtje helaas niet door gaat. “Zeg maar dat we zijn kant opkomen”, zegt de man met de goed gevulde portemonnee, “wij nemen wel bier mee.”

Dit stukkie verscheen ook op AT5.nl en wel hier.

Even later
- Ssssst. Hij slaapt.
- Mooi zo.
- Wat zei de zuster?
- Dat hij waarschijnlijk oorontsteking heeft als hij zo hard aan het huilen is. Hebben wij nog van die neusspray in huis?
- Nee, niet meer. Wat doe je?
- O niks. Ik kijk naar die vlekjes in zijn oor.
- Heeft ie de zesde ziekte?
- Waarschijnlijk niet. Wat vind jij: als ik op zo’n vlekje druk, gaat ie dan weg?
- Ik kan het vlekje niet zien als jij erop drukt.
- Nee, ik ook niet. Maar het zijn geen vlekjes hè. Het zijn meer pukkeltjes.
- Nou, je kunt het wel vlekjes noemen hoor. Waar wijst het dan op?
- O, niks. Het kan op onderhuidse puntbloedingen wijzen. Maar die zijn heel zeldzaam.
- En waar wijst dat dan op?
- Waarschijnlijk zijn het gewoon muggenbulten.
- Maar waar kan zo’n puntbloeding dan op wijzen?
- Dat is heel zeldzaam. Maar het kan op hersenvliesontsteking wijzen. Maar volgens mij kun je ze gewoon wegdrukken. Hier, als ik er zo op druk, zijn ze toch weg?
- Ik weet het niet hoor. Ik kan ze niet zien als je er op drukt.
- Volgens mij zijn het gewoon muggenbulten. Niks om ons zorgen over te maken.

In de wachtkamer
- Hebben jullie afspraak gemaakt, ik zie jullie al zo lang wachten?
- Wij hebben ons bij de balie aangemeld.
- Maar ik zie jullie hele tijd hier wachten en allemaal andere mensen die later binnenkomen, worden eerder geholpen. Jullie komen wel voor dokter?
- We zitten hier niet voor de gezelligheid.
- Ik zal even vragen bij assistente.

Bij de dokter
- Excuses dat u moest wachten. Bij mij in praktijk nooit iemand wachten. Iemand had aangeklikt en toen niet weggeklikt. Maar wat is probleem?
- Tja. We schamen ons eigenlijk een beetje.
- Schamen nergens voor nodig.
- HADAT!!
- Wel. Hij heeft al sinds vrijdag een beetje koorts. Vanochtend was het wel gedaald, maar hij was hangerig en ging om 13.00 uur ineens twee uur slapen, terwijl hij dat normaal nooit zo lang doet overdag, maar toen werd hij huilend wakker en had hij verlaging en bleef hij maar huilen, dus toen zijn we hierheen gekomen, maar toen heeft hij op de weg hiernaartoe de hele tijd in zijn wagentje geslapen en toen hij hier in de wachtkamer wakker werd, was hij ineens ontzettend vrolijk en heeft hij de hele tijd enthousiast gespeeld.
- HADAT!!!
- We schaamden ons een beetje en zijn toen in een hoekje gaan zitten zodat niemand kon zien hoe onziek hij was.
- Maar we waren thuis echt ongerust.
- Want hij huilde zo hard. Ik had met een van uw assistentes gebeld en zij zei dat het misschien oorontsteking was, en ik vertelde haar van wat vlekjes in zijn oor en toen vertelde ze over puntbloedingen die niet weg gaan als je er op drukt. Dus toen zijn wij op zijn vlekjes gaan drukken.
- Hadat?
- Maar wij wisten niet zeker of ze nu wel of niet weggingen.
- HADAT!!
- Dat had assistente nooit aan jullie mogen vragen, dat jullie niet kunnen beoordelen. Maar laat eens kijken hoe is het. Hallo jongetje. Ik heb hier lampje en ga in jouw oor meten, jij gaat misschien beetje huilen… o nee, jij gaat juist lachen… 36.5… dat is hartstikke goed… en dan ga ik nu in jou oor kijken… ik zie wat vocht, maar dat is normaal bij baby’tjes… en ik ga jou hartje luisteren, pas op dat is beetje koud, wat ben jij lief ventje…
- Hadat…
- En waar die vlekjes dan?
- Hier bijvoorbeeld. En hier twee op zijn oor.
- O ja. Nee hoor, dat is muggenbult, die gaan helemaal weg als ik er op druk. Nee, jongetje, jij bent helemaal niet ziek.
- HADAT!!!
- Ik maak mij meer zorgen om jouw ouders.

In het achterste deel van bus 82 naar IJmuiden zaten drie natgeregende pubermeisjes. Twee zaten er naast elkaar, tussen hen en het derde pubermeisje zat het gangpad.
“Belde net m’n moeder, weet je wat ze zei, ze zei gekkenhuis, zal ik je ophalen, ik zei nee joh.”
“Ik ga zo thuis lekker douchen.”
“Maar serieus, wat ik net vroeg: is bij jou het glas half vol of half leeg?”
“Half leeg natuurlijk.”
“Ik zou half vol zeggen.”
“Ja, ik ook.”
“Nee natuurlijk niet. Het is toch half leeg, je hebt er toch iets uitgehaald?”
“Je kan toch ook zeggen dat het half vol is.”
“Halfvol is toch iets anders dan half leeg? Je hebt toch volle melk en halfvolle melk? Wat lachen jullie nou?”
“Je snapt het niet. Een glas cola kan toch ook half vol zijn.”
“Of half leeg.”
“Maar wat is het goede antwoord nou?”
“Er is geen goed antwoord, je mag het zelf uitmaken.”
“Het is altijd goed.”
“Nou, lekker dan.”
“Net als met de vraag wat er eerder was: de kip of het ei.”
“Nou?”
“Daar is ook geen goed antwoord op.”
“Als je in God gelooft de kip.”
“Wat?”
“Als je in God gelooft de kip.”
“Is God een kip?”
“Hè?”
“Is God een kip?”
“Neehee, als je in God geloof, dan geloof je dat de kip eerder was dan het ei. Laat maar.”
“Waar komen piraten vandaan?”
“Van de zee.”
“Uit Arrrrrrrgentienië.”
“Waar vandaan?”
“Uit Arrrrrrrgentinië.”
“Ik snap ‘m niet.”

Wij kuierden door meubelparadijs Villa ArenA, op zoek naar een bank. Daarvoor hadden wij het duizelingwekkende Inception gezien, van regisseur Christopher Nolan. Daarin doet Leonardo DiCaprio aan bedrijfsspionage door in de dromen van zijn slachtoffers in te breken om zo achter diep weggestopte geheimen te komen.

Ik zal u verder niet vervelen met het verhaal. Daarvoor gaat u maar naar de bioscoop. Of leest u het script. Of de samenvatting op Wikipedia. Of op IMDB. Of op welke andere site dan ook die een samenvatting van Inception heeft gepubliceerd. Of in een krant. Die bestaan nog. Misschien is er zelfs wel iemand bereid om met een stok tijdens eb een samenvatting in het natte zand van Zandvoort tot IJmuiden te schrijven en dat u dan een vliegtuigje huurt en dat u langs de kust vliegt en zo leest waar Inception over gaat terwijl de woorden vervagen door uitlopers van het opkomende zeewater. Wat ik maar wil zeggen: op deze plek leest u verder niks over het verhaal.

Ik wil het wel graag hebben over een concept dat een belangrijke rol speelt in Inception, en dat limbo wordt genoemd. Limbo komt van limbus dat rand of grens betekent in het latijn. In de middeleeuwen werd het woord gebruikt om de rand van de hel mee aan te duiden. In Dante’s Goddelijke Komedie heet de eerste kring van de hel, het voorgeborchte, limbo. In Nolan’s Inception is limbo een droomlaag. Om dit concept uit te leggen moet je eerst weten dat droomtijd veel trager gaat dan de reële tijd. Wie vijf minuten droomt, denkt in zijn droom dat er een uur verstreken is. Nu kan het voorkomen dat je in je droom droomt. In deze droom in een droom duren die vijf minuten een week. Ook in die droomlaag kun je dromen dat je droomt. En ook in die droom kun je dromen dat je droomt. In deze droom in een droom in een droom in een droom staan die vijf minuten gelijk aan, zeg, 80 jaar. Deze tergend trage droomlaag heet limbo.

Stel je nu eens voor, zo bedacht ik me terwijl ik met mevrouw Molovich door Villa ArenA kuierde, dat je op deze plek terecht komt nadat je in limbo bent beland. Het was de tweede keer dat ik Villa ArenA bezocht. De sfeer was precies hetzelfde. In de winkels is het donker, quasiknus, in de gemeenschappelijke ruimte heerst klinisch licht. Villa ArenA heeft geloof ik nooit goed gelopen. Het is nooit echt druk in Villa ArenA. Desondanks hebben de meeste winkels meerdere mensen rondhangen die de godganse dag niets anders doen dan pretenderen met iets bezig te zijn en die met een zo goed mogelijk verborgen verlangen naar potentiële klanten glimlachen in de hoop dat ze ook maar de geringste aanstalten maken ergens in geïnteresseerd te raken zodat ze er zo achteloos mogelijk op kunnen springen om nooit meer los te laten. Het is als klant zaak om zo ongeïnteresseerd mogelijk langs alle meubelen te lopen.

Er heerst een eigenaardige rust in Villa ArenA. Alles lijkt hetzelfde tempo te hebben. De muzak, de rondlopende mensen, het geroezemoes, de roltrappen. De roltrappen zijn overigens een apart verhaal. Niet elke roltrap rolt naar de volgende verdieping. Sommige roltrappen slaan een verdieping over. Ga je daarop staan, dan word je niet naar de eerste maar meteen naar de tweede verdieping gebracht. Wil je naar de eerste verdieping, dan moet je eerst de verleiding van ik weet niet hoeveel winkels op de tweede verdieping weerstaan, eer je aan de andere kant de roltrap hebt bereikt die naar de eerste verdieping leidt. Een waar doolhof. In limbo, zo stelde ik mij voor, zouden er geen roltrappen zijn die je weer naar de begane grond brachten, zodat je nooit beneden kwam en daarmee nooit uit Villa ArenA. Denk je dat je naar beneden gaat, blijk je op een verdieping erboven terecht te komen.

En daar zouden wij dan door Villa ArenA kuieren, mijn lief en ik. 80 jaar lang. Onze wanhoop zou transformeren in paniek die zou transformeren in gelatenheid. Zo nu en dan zou de wanhoop weer zijn kop opsteken. Wij zouden onze zoon missen die op deze eeuwig wederkerende dag op de kinderopvang zou zitten. Wij zouden alle banken, tafels en bedden op alle mogelijke manieren proberen. Wij zouden een dagelijks babbeltje maken met de verkoper van Sanders Meubelstad en elke keer zou hij dezelfde stomme grap vertellen om ons over te halen een tafel te kopen. Wij zouden zo nu en dan een espresso van het merk Segafredo drinken. Wij zouden de roltrappen op en af gaan. En op een gegeven moment, na een jaar of 80, zouden wij besluiten om ons met het hoofd naar beneden van de bovenste verdieping af te storten en wij zouden wakker worden en precies weten welke bank wij moesten kopen.

Dit stukkie verscheen ook op AT5.nl en wel hiero.

Vanaf de openingsscène waarin Leonardo DiCaprio en hoe heet dat ventje van Third Rock from the Sun een afbrokkelende droom proberen te rekken, zat ik dusdanig op het puntje van mijn bioscoopstoel dat ik op driekwart van Inception, op het moment dat Leonardo besluit om zijn overleden vrouw naar de vierde droomlaag te volgen (de limbo heet die laag, een droomlaag waarin de tijd zo langzaam gaat dat een minuut een kleine eeuw lijkt te duren), van mijn bioscoopstoel flikkerde, waarvan de zitting tegen mijn achterhoofd knalde, zodat ik zelf in een droomlaag terechtkwam waarin ik en Leonarda DiCaprio onder het genot van een piña colada met een vlaggetje op een vervuild strand ergens in het door bosbranden geteisterd Oost-Europa een beetje zaten te babbelen over die film waarin hij een debieltje speelt, waarna er een piano op mijn hoofd viel, met als gevolg dat ik in de tweede droomlaag terechtkwam, waarin ik Le Corbusier was die een nieuw ruimteschip voor Admiral William Adama van Battlestar Galactica moest bouwen, een opdracht die werd gesaborteerd door eerder genoemde Leonardo DiCaprio die in mijn droom Leonardo da Vinci bleek, een jonge architect die graag de opdracht had gekregen, maar deze aan zijn neus voorbij zag gaan omdat ik veel meer talent bleek te hebben en bovendien geen alcoholprobleem had, waarna Leonardo mij in de val lokte door mij in de afvoerruimte te lokken met de belofte dat daar een piña coladafeestje gaande was. Eenmaal in de afvoerruimte bleek het feestje een 3D-projectie waarvan het geluid veel te hard stond. Ik hoorde langzaam aanzwellende violen en de vertraagde stem van Edith Piaff die zong dat ze nergens spijt van had. Het zwelde aan tot oorverdovend volume. Ik bedekte mijn oren en zag Leonardo grijnzend een hendel overhalen, waarna ik het luchtledige in werd geschoten. De ouwe, afbrokkelende Battlestar Galactica werd heeeeel snel heeeeel erg klein. Een speldenprik en toen niks meer.

Ik zweefde door. Een jaar of twee. Ik ontdekte de oorzaak van alle dingen. Ik hield het stevig vast, maar raakte het toen weer kwijt. Ik kwam mezelf tegen. Wij konden het goed met elkaar vinden. Onze wegen scheidden ergens ter hoogte van een planeet die op Saturnus leek. Ik botste tegen een maan en belandde op de markt van Barjac (Zuid-Frankrijk) waar ik samen met vrouw en zoon op zoek was naar een geschikte zonnebril. Mevrouw Molovich had op de markt een jurkje gekocht. Het stond haar goed. Mijn zoon had een rood houten oortje in zijn handen dat toebehoorde aan een houten hondje op wieltjes met een xyolofoon. Dat hondje hadden wij de week daarvoor op de markt gekocht, maar op de camping gekomen bleek één oortje ervan af te zijn gevallen, waardoor het hondje geen oortje meer had en op een hondje leek dat een heel erge ziekte onder de leden had zitten. Gelukkig had de marktkoopman, die verdacht veel op dat ventje van Third Rock from the Sun leek, het oortje bewaard.

Nadat ik een zonnebril had gevonden, reden wij terug naar de camping. Daar bleven wij een jaar of veertig. Elke dag was het zonnig en zwommen wij in het riviertje. Mijn vrouw en zoon werden niet ouder. Ik wel. Ik wilde terug, maar ik wist niet hoe. Totdat er op een dag een storm begon te waaien die onze caravan optilde en deze in de rivier plaatste. Langzaam stroomde het water naar binnen. Wij bleven rustig wachten. Iemand klopte aan. Ik deed het deurtje open. Een man in duikerspak en met een rood mutsje op kwam binnenzwemmen. De kikvorsman gaf ons één voor één een teugje van zijn zuurstof. Mijn zoon moest lachen. Er kwamen luchtbelletjes uit zijn mond. De kikvorsman deed zijn masker af. Het was Leonardo DiCaprio in zijn veelgeprezen rol als Jacques Cousteau. Hij knipoogde en melde ons met zwaar frans accent dat het volbracht was. Hij knipoogde weer en excuseerde zich voor het knipogen. Hij had een klein garnaaltje in zijn oog dat maar niet te pakken was. Of we nu met ‘m mee wilde gaan. Ik pakte zijn hand. Mijn vrouw pakte mijn hand en klemde onze zoon tegen haar borst. Wij zwommen de caravan uit en zwommen naar boven, naar het licht toe. Bovengekomen bleek het pikdonker. Wij haalden diep adem in het holst van de nacht.

Op het scherm zag ik hoe Leonardo di Caprio met zijn kinderen werd herenigd. De muziek van Hans Zimmer vulde op oorverdovende wijze de zaal. Daar rolden de eindtitels over het scherm. Naast mij zat mijn lief, die graag meteen de zaal wilde verlaten.

Volgens mevrouw Molovich viel de ontknoping tegen. Het was een aaneenschakeling van actie geweest, maar het verhaal was te rechtlijnig. Zij dacht bovendien te hebben gelezen dat er een verrader in het spel was en zat derhalve de hele tijd te kijken in de veronderstelling dat de boel verraden werd. Maar dit gebeurde niet, waardoor zij op een heel ander spanningsniveau zat, een spanningsniveau dat niet werd ingelost en derhalve in een anticlimax eindigde.

Buiten scheen de zon. Mijn oren piepten. De luidsprekers van het iMax-theater van Pathé Arena hadden veel te hard gestaan. Zo belachelijk hard dat ik permanente gehoorbeschadiging vrees. Wij gingen naar de Villa ArenA om te kijken of we voor een redelijke prijs een bank konden vinden. De Villa ArenA, ook zo’n gebouw waarin je niet vast wil komen te zitten op limboniveau.